۲۷ اوت ۲۰۲۶- پژوهشگران کشف کردهاند که مهارکنندههای SGLT2، دستهای از داروها که در ابتدا برای درمان دیابت ساخته شده و اکنون بهطور گسترده برای درمان نارسایی قلبی استفاده میشوند، از طریق فعالسازی یک آنزیم کلیدی عمل میکنند. این آنزیم به سلولهای قلبی کمک میکند تا انرژی را با کارایی بیشتری تولید و مصرف کنند. این مطالعه که امروز در نشریه Scienceمنتشر شده، به احتمال زیاد شکافی طولانیمدت در دانش پزشکی درباره نحوه عملکرد این داروها را پر کرده و دریچهای به سوی درمانهای جدید برای نارسایی قلبی گشوده است.
این مطالعه که توسط پژوهشگران دانشکده پزشکی پرلمن در دانشگاه پنسیلوانیا هدایت شد، نشان داد که مهارکنندههای SGLT2مستقیماً آنزیمی به نام PANK1را در سلولهای قلب فعال میکنند. این فعالسازی، تولید کوآنزیم آ (CoA)را افزایش میدهد؛ مولکولی که برای تبدیل مواد مغذی به انرژی ضروری است. محققان دریافتند که افزایش تولید CoA، توانایی سلولهای قلب انسان در انقباض و استراحت (انبساط) را بهبود میبخشد؛ دو عملکرد حیاتی که در نارسایی قلبی مختل میشوند.
دکتر زولتان آرانی، نویسنده ارشد این مقاله، استاد قلبشناسی و مدیر بخش فیزیولوژی در پن مدیسین (Penn Medicine) گفت: «یافتههای ما نشان میدهد که این داروها به قلبی که دچار نارسایی شده است، کمک میکنند تا ظرفیت تولید انرژی خود را بازیابی کند. ما آنزیم PANK1 را بهعنوان هدف مستقیم این داروها شناسایی کردیم و دریافتیم که فعالسازی این مسیر، عملکرد سلولهای قلبی را بهبود میبخشد. این احتمالاً بسیاری از مزایای قابلتوجهی را که بیماران با مصرف این داروها تجربه میکنند، توضیح میدهد.»
کشف نحوه عملکرد دارو
سالهاست که پزشکان میدانند مهارکنندههای SGLT2 میزان بستری شدن و مرگومیر بیماران مبتلا به نارسایی قلبی را بهطور قابلتوجهی کاهش میدهند، اما در توضیح دقیقِ «چراییِ» آن مشکل داشتند؛ چرا که این داروها برای هدف قرار دادن پروتئین SGLT2طراحی شده بودند که در کلیهها یافت میشود، نه در قلب.
پژوهشگران با استفاده از بافت قلب انسانی حاصل از اهداکنندگان و دریافتکنندگان پیوند، دریافتند که مهارکنندههای SGLT2 توانایی قلب برای استفاده از منابع سوختی متعدد، شامل قندها، چربیها، اسیدهای آمینه و کتونها را افزایش میدهند. این داروها همچنین سطح CoAرا که نقش مرکزی در تولید انرژی سلولی دارد، افزایش دادند. تیم تحقیقاتی برای شناسایی علت این پدیده، اثر دارو را تا رسیدن به آنزیم PANK1ردیابی کردند؛ آنزیمی که اولین و مهمترین مرحله در تولید CoAرا تنظیم میکند. آنها نشان دادند که این داروها بهصورت فیزیکی به PANK1 متصل شده و آن را فعال میکنند.
دکتر نیکلاس فورلی، دستیار پزشکی داخلی در آزمایشگاه آرانی و از نویسندگان این مطالعه، گفت: «شواهد زمانی بسیار قانعکننده شد که دریافتیم فعالسازیِ صرفِ PANK1، بسیاری از فواید این داروها را بازتولید میکند، در حالی که مسدود کردن این مسیر، بخش بزرگی از آن فواید را از بین میبرد. ما نمیتوانیم سایر مکانیسمهای دخیل را بهطور کامل رد کنیم، اما دادهها قویاً از PANK1بهعنوان عامل اصلی این اثرات حمایت میکنند. این کشف همچنین ممکن است توضیح دهد که چرا مهارکنندههای SGLT2اغلب ظرف چند روز پس از شروع درمان، شروع به بهبود وضعیت بیماران مبتلا به نارسایی قلبی میکنند.»
چشماندازهای هیجانانگیز پیش رو
با وجود سالها تحقیق روی این داروها، نقش PANK1تا پیش از این مورد توجه قرار نگرفته بود. دکتر آرانی گفت: «صادقانه بگویم، هیچکس به فکر بررسی این مورد نیفتاده بود. محققان میدانستند که این داروها کار مهمی در قلب انجام میدهند، اما هدفی که مسئول این اثرات بود، ناشناخته باقی مانده بود.»
این یافتهها میتواند پیامدهای مهمی برای توسعه داروهای آینده داشته باشد. اگرچه مهارکنندههای SGLT2بسیار مؤثر هستند، اما میتوانند عوارض جانبی مانند عفونتهای مجاری ادراری، کمآبی بدن و در موارد نادر، کتواسیدوز دیابتی ایجاد کنند. دکتر آرانی در پایان گفت: «یکی از هیجانانگیزترین احتمالات، توسعه داروهایی است که مستقیماً PANK1را هدف قرار میدهند. این کار به ما امکان میدهد مزایای قلبی را حفظ کنیم و در عین حال از برخی عوارض جانبی مرتبط با درمانهای فعلی اجتناب نماییم. ما در حال حاضر فعالانه روی آن کار میکنیم.»
منبع:
https://www.news-medical.net/news/20260827/Study-reveals-how-SGLT2-inhibitors-improve-failing-heart-function.aspx